Bakire Azize Meryem’e yöneltilmiş en eski Dua

Oxford Üniversitesi papirüs bilimi uzmanı Edgar Lobel, hayatını Mısır’da bulunan papirüs çalışmalarına adayan biri oldu. Mısır’ın hemen hemen tüm bölgesinin aşırı kuru iklimi sayesinde, binlerce yıl öncesine ait Yunanca ve Kıpti dillerinde yazılan metinlerin birçok eski papirüs parçasının iyi korunmasına vesile olmuştur. Birçok durumda papirüs, sadece sonraki kopyalar veya çevirilerle bilinen metinlerin kadim olduklarını doğrulamaya hizmet etmektedir.

Eski Mısır kenti olan Ossirinco’nun yakınında bulunan bu papirüslerden biri Meryem Ana’ya yöneltilmiş dua metni içeriyordu. Nitekim sıradan herhangi bir dua değildir, zira bugün hâlâ dua ettiğimiz bir dua olan, Sub tuum praesidium [Senin himayene sığınıyoruz] idi. Theotokos (Θεοτόκος) teriminin varlığı fark edilir (çünkü bu durumda Theotoke [Θεοτόκε], vokatifdir), yani “Tanrı’nın Annesi”. İki yüzyıl sonra, Efes Konsil’inde, bu unvanın, Nestorius’un görüşüne karşı Meryem Ana için uygun bir sıfat olduğu kabul edildi.

Aşağıda, bulunduğu zaman Papirüs üzerinde yazıldığı şekliyle Yunanca versiyonunu sunuyoruz:

Ὑπὸ τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν,

καταφεύγομεν, Θεοτόκε.

Τὰς ἡμῶν ἱκεσίας,

μὴ παρίδῃς ἐν περιστάσει,

ἀλλ᾽ ἐκ κινδύνων λύτρωσαι ἡμᾶς,

μόνη Ἁγνή, μόνη εὐλογημένη.

Bu duayı söylemek etkileyici olmaktadır, çünkü en azından İsa’dan sonra 250 yılından itibaren Hristiyanların zaten ona dua ettiğini biliyoruz. Papirüsün tarihlenmesi onun bulduğu zamanki Edgar Lobel tarafından atfedilen tarihtir. Biz onu arkeologlardan değil, Kilise geleneğinden, Latin Kilisesi durumunda Latince veya Doğu’daki Kiliseler için eski Yunan ve Slav dilinden geldiği şekliyle aldık. Kilise geleneğinin uydurulmuş bir şey olmadığını, zira bize ilk Hristiyanların Mesih İsa’dan ve Havarilerden aldığı mirasın gerçekten aktarıldığını Arkeolojinin bize bir kez daha göstermesi hoşnutluk vericidir.

Sub tuum praesidium Duası, Azize Meryem Ana’ya bağlılık açısından en eski ve en önemli derin bir tanıklıktır. Bize bir Troparyum (Bizans ilahisi) olarak canlılık olu şekilde ulaşmasından bahsedilir. Belki de Bakire Meryem’in Theotókos (Allah’ın Annesi) olarak adlandırıldığı en eski metindir ve tartışmasız bu terim ilk kez dua ve yakarma olarak hitap etme stiliyle bir bağlamda kayda değer şekilde ortaya çıkmaktadır.

Mısır ilkel Hristiyanlığında bir uzman olan G. Giamberardini tarafından belgelendirilmiş bir çalışmada, çok çeşitli ritüellerde troparyumun varlığını ve hatta Latin litürjisinde bile bulunan farklı değişkenlerin olduğu gösterilmektedir. Bu dua ayetinin evrenselliği, ikinci yüzyılın ortalarında Azize Meryem’in Theotókos olarak adlandırılmasının geleneksel olduğunu ve Origenes gibi teologların, popüler dindarlıkta edindiği önem nedeniyle bu yakarış duasının tam olarak dikkat çekmeye başladığını göstermektedir. Eşzamanlı olarak, bu yakarış duası litürji ibadetlerine de dâhil edilmeye başlanıyordu. Roma Ayin Kitabı’nda bu duanın varlığı, San Gregorius Magnus’a atfedilen Liber Responsalis’te zaten kanıtlanmıştır.

  1. ve 11. yüzyıllardan kalma bazı el yazmaları, bu metnin lezzetli değişkenlerini sunar ve Santa Dei Genitrix ifadesini Yunan metninin Theotókos’una sıkı sıkıya bağlı olarak sabit tutar. Bunlar, Allah’ın Annesi’nin merhametli yüreğine atıfta bulunmak için Yunanca eysplagknían kelimesinin kullanıldığı Bizans ritinde göründüğü gibi Yunanca metnin çok sadık çevirileridir.

Allah’In Annesi’nin anaç yüreğinin cömertliğinin göz önünde bulundurulması, Theotókos unvanını İsa’nın Annesi’ni tanımlamak için çok önem veren popüler dindarlığın temelidir. Belki en önemlisi, Sub tuum praesidium’un ifadesinin bize güvence vermesidir. Nitekim Theotókos unvanı üçüncü yüzyılın ortalarında popüler dindarlıkta Tanrı’yı rahminde taşıyan Anne’nin yüreğine bir çağrı olarak dua edildi. Bu sefer popüler dindarlık ilahiyatın ilerisine geçmişti.

Bu duayı Kilise’nin geleneğinden alarak alçak gönüllülükle dua eden imanlılar, ilk Hristiyanların aktardıklarına en yakın olan ve bu nedenle Mesih’e en yakın olanlardır.

Bu duanın Latince versiyonu, özellikle Antonio Salieri ve Wolfgang Amadeus Mozart tarafından müzikte ölümsüz kılınmıştır.

 

Duanın Latince ve Türkçesi şöyledir:

 

Sub tuum praesidium confugimus,

Sancta Dei Genitrix.

Nostras deprecationes

ne despicias

in necessitatibus nostris,

sed a periculis cunctis

libera nos semper,

Virgo gloriosa et benedicta.

 

Senin himayene sığınıyoruz

ey Allah’ın Aziz Annesi,

ihtiyacımız olduğunda dualarımızı geri çevirme.

Ey Şanlı ve Kutsal Bakire

bizi her zaman tüm tehlikelerden koru.

_________________________________________________________________________________

Ángel Mª Rojas S.J.

© Rivista HM; no 204 Kasım – Aralık 2018

Kaynak: https://www.focolaredellamadre.org/it/rivista-hm/articoli/vita-spirituale/9693-la-preghiera-più-antica-rivolta-alla-vergine-maria

BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİN

Şu anda burada değiliz. Ama bize e-posta gönderebilirsiniz, en kısa zamanda size geri dönüş yaparız.

Not readable? Change text. captcha txt